MUỐN THÀNH CÔNG HƠN? HÃY TÌM HIỂU PHONG CÁCH RA QUYẾT ĐỊNH CỦA BẠN

Ra quyết định thường được coi là một quá trình nhiều bước, bao gồm việc thu thập thông tin, nhận diện các lựa chọn khác nhau, đánh giá các lựa chọn, đưa ra quyết định và hành động dựa theo lựa chọn đó. Quá trình cơ bản này trông có vẻ đơn giản và dễ thực hiện, nhưng trên thực tế mỗi người lại có những phản ứng hoàn toàn khác nhau khi đứng trước các tình huống cần phải đưa ra quyết định hay lựa chọn. Đối với quá trình xây dựng sự nghiệp, cho dù bạn ở trong bất kỳ giai đoạn nào thì kỹ năng ra quyết định luôn đóng vai trò quan trọng giúp bạn đạt được mục tiêu của mình và đi từ vị trí hiện tại tới vị trí mà bạn mong muốn.

Phong cách ra quyết định của mỗi người có thể mô tả cách mà cá nhân đó tiếp cận với vấn đề, phản ứng và hành động trong nhiều trường hợp. Theo Phó Giáo sư Richard Nelson Jones - tác giả của cuốn sách “Effective Thinking Skills”, có tới 7 phong cách ra quyết định khác nhau thường được sử dụng. Việc hiểu phong cách ra quyết định của bản thân là bước đi đầu tiên giúp chúng ta cải thiện kỹ năng ra quyết định và đưa ra lựa chọn một cách sáng suốt, điều đặc biệt cần thiết trong quá trình xây dựng sự nghiệp.

 

 

TÌM HIỂU 7 PHONG CÁCH RA QUYẾT ĐỊNH CÁ NHÂN

Cách bạn ra quyết định là các khuôn mẫu, thói quen xử lý thông tin và hành động của bạn. Khi xem xét các phong cách dưới đây, bạn hãy đối chiếu với bản thân trong các tình huống cần phải ra quyết định và cho điểm theo thang từ 1 đến 7 dựa trên mức độ bạn thường sử dụng phong cách đó.

Lưu ý rằng khái niệm “Phong cách ra quyết định” không nên được hiểu một cách cứng nhắc, bởi vì có thể bạn sẽ sử dụng nhiều phong cách khác nhau trong những thời điểm khác nhau. Do vậy khi xác định phong cách của bản thân, bạn nên sắp xếp theo thứ tự từ phong cách bạn thường sử dụng nhiều nhất (cho điểm cao nhất) tới phong cách bạn ít sử dụng nhất (cho điểm thấp nhất).

1. Lý trí (Rational)

Phong cách Lý trí là khi bạn tiếp cận vấn đề với một trạng thái điềm tĩnh, đánh giá logic tất cả các thông tin quan trọng và từ đó lựa chọn giải pháp tốt nhất. Nếu gặp mâu thuẫn trong quá trình ra quyết định, bạn có xu hướng cố gắng đạt được giải pháp tối ưu có thể trong trường hợp đó, bất kể những rủi ro, bất lợi hoặc hạn chế của giải pháp ấy, thay vì tìm kiếm giải pháp hoàn hảo.

2. Cảm xúc (Feelings-based)

Phong cách Cảm xúc là khi bạn đưa ra quyết định dựa trên những gì trực giác mách bảo. Phong cách này nhấn mạnh vào việc bạn kết nối với những giá trị và cảm xúc ở sâu bên trong, với những điều bạn cảm thấy đúng đắn chứ không phải là những cảm xúc nhất thời và nông nổi. Trong quá trình ra quyết định, bạn có thể đánh giá vấn đề theo nhiều khía cạnh khác nhau, nhưng quyết định cuối cùng của bạn vẫn dựa trên cảm giác, cảm xúc hơn là suy nghĩ, tính toán.

3. Cảnh giác cao độ (Hypervigilant)

Đây là khi bạn cố gắng thu thập càng nhiều thông tin càng tốt và liên tục đánh giá để hạn chế việc đưa ra quyết định sai lầm. Tuy nhiên, bạn gặp khó khăn trong việc xác định mức độ quan trọng và mức độ ưu tiên của dữ liệu, và có thể thu thập cả những thông tin không cần thiết hay không liên quan tới việc ra quyết định. Đây là lí do khiến bạn dễ trở nên lo lắng, căng thẳng, mâu thuẫn vì bị chìm ngập trong quá nhiều thông tin hỗn độn và không thể nhìn thấy đâu là gốc rễ của vấn đề.

4. Né tránh (Avoidant)

Ở đây bạn đối mặt với các quyết định bằng việc né tránh chúng, không muốn nghĩ về chúng, mong rằng chúng sẽ biến mất. Phong cách này thể hiện dưới dạng cố gắng trì hoãn việc ra việc ra quyết định càng lâu càng tốt. Bạn cũng sẽ né tránh tất cả các thông tin có liên quan tới việc ra quyết định. Những điều này là nhằm nỗ lực duy trì trạng thái tâm lý thoải mái trong thời gian ngắn, bất kể những hậu quả lâu dài có thể xảy ra từ việc không ra quyết định.   

 

 

5. Bốc đồng (Impulsive)

Ở đây bạn ra quyết định một cách chóng vánh, trong trạng thái kích thích hơn là đánh giá thông tin một cách điềm tĩnh và logic. Khác với Phong cách Cảm xúc, phong cách Bốc đồng là khi bạn hành động dựa trên những cảm nhận ban đầu hay cảm giác ngay tại thời điểm đó hơn là cố gắng kết nối với những cảm nhận ở sâu bên trong mình.

6. Tuân thủ (Compliant)

Đối với phong cách này, bạn ra quyết định dựa trên những kỳ vọng của người xung quanh đối với bạn. Đặc trưng của phong cách này là tính thụ động. Bạn có xu hướng phụ thuộc vào người khác, dễ dàng bị chi phối và để người khác ảnh hưởng tới quyết định của mình. Thậm chí, bạn sẵn sàng để người khác quyết định thay mình hơn là tự đưa ra quyết định.

7. Đạo đức (Ethical)

Nền tảng trong những quyết định của bạn là giá trị Đạo đức - những điều bạn cho rằng là đúng hoặc sai. Ví dụ, nếu bạn coi trọng giá trị trung thực, bạn sẽ đưa ra những quyết định có thể làm mất lòng một số người nhưng phản ánh đúng bản chất của sự việc. Các quyết định của bạn có thể phản ánh các niềm tin xã hội cũng như niềm tin cá nhân.

 

Sau khi chấm điểm các phong cách trên và sắp xếp theo thứ tự mức độ thường xuyên sử dụng, bạn đã hiểu hơn về bản thân mình trong các trường hợp phải đưa ra quyết định. Hãy tự hỏi bản thân:

  • Đâu là phong cách mà tôi yêu thích nhất? Phong cách này có điểm mạnh và điểm yếu nào?
  • Đâu là phong cách mà tôi không thích nhất? Mức độ thường xuyên mà tôi sử dụng phong cách này là gì?

 

Từ đó bạn có thể học cách cải thiện khả năng ra quyết định của mình bằng việc luyện tập phong cách mà bạn yêu thích và sử dụng linh hoạt các phong cách còn lại tùy thuộc vào tình huống phù hợp.

 

CẢI THIỆN KHẢ NĂNG RA QUYẾT ĐỊNH NGHỀ NGHIỆP HIỆU QUẢ

Đối với quá trình xây dựng sự nghiệp, bạn phải đối mặt với vô vàn lựa chọn khác nhau: chọn trường đại học, chọn chuyên ngành học, chọn nghề nghiệp, chọn vị trí công việc, chọn nơi làm việc,... Bạn có thể thường xuyên phải tự hỏi bản thân từ những câu hỏi đơn giản, hàng ngày như: “Tôi sẽ sắp xếp thời gian học tập/làm việc cho ngày hôm nay như thế nào?”, “Tôi nên làm gì đầu tiên?”, cho tới các câu hỏi khó khăn hơn và có ảnh hưởng lớn tới nhiều khía cạnh của cuộc sống như: “Tôi nên lựa chọn ngành học nào?”, “Tôi có nên thay đổi công việc không?”, “Tôi có cần học thêm một bằng cấp nữa hay không?”, “Tôi có nên nhận công việc này không?”.... Do vậy mà việc có được Kỹ năng ra quyết định hiệu quả trở nên đặc biệt cần thiết.

Sự không chắc chắn và căng thẳng, mâu thuẫn có thể xảy ra thường xuyên khi chúng ta đối mặt với các quyết định liên quan tới sự nghiệp, nhất là khi đứng trước lượng thông tin quá lớn hay khi có quá nhiều yếu tố tác động. Điều này có thể gây ra hậu quả tiêu cực như: căng thẳng quá mức làm giảm khả năng ra quyết định hiệu quả; sợ ra quyết định sai lầm nên trì hoãn việc ra quyết định; lo lắng quá mức về những gì cần phải làm,... Bạn có thể giảm thiểu việc rơi vào trạng thái tiêu cực trên bằng cách đặt ra những câu hỏi tiếp cận dưới nhiều khía cạnh khác nhau khi đứng trước một quyết định quan trọng:

  • Tôi nhìn nhận bản thân mình như thế nào trong cuộc sống? Tôi đang chủ động tạo ra cuộc sống mình mong muốn hay tôi đang phản ứng lại với những gì xảy đến với mình?
  • Tôi có kết nối được với những cảm xúc bên trong của mình không? Tôi có biết điều gì là quan trọng nhất đối với bản thân mình không?
  • Tôi có biết rõ các giá trị cá nhân của mình không? Các giá trị này có đang được phản ánh trong các mục tiêu và lựa chọn của tôi hay không?
  • Tôi có những kỹ năng và nguồn lực cần thiết để kiểm soát căng thẳng, điều hòa sự lo lắng và có được sự hỗ trợ phù hợp trong những thời điểm khủng hoảng không?
  • Tôi có nhận thức được những niềm tin giới hạn của bản thân, các kỳ vọng không thực tế hay các quy tắc cá nhân đang cản trở mình trong việc ra quyết định không? Làm thế nào để tôi có thể loại bỏ được những trở ngại này và thay thế bằng những niềm tin hay hy vọng tích cực?
  • Tôi có biết thế mạnh của bản thân là gì không (dựa trên bằng chứng, kết quả thực tế)? Có những thế mạnh nào mà tôi chưa nhận thức hết được tiềm năng của mình? Khả năng tự đánh giá về bản thân của tôi có thực tế không?
  • Khả năng dự đoán tương lai của tôi thực tế tới mức nào? Tôi có phải là người quá lạc quan hay người quá bi quan không? Tôi có những thông tin cần thiết, bằng chứng để đưa ra một kết luận khách quan không?

 

Một khi bạn đã trả lời được hết những câu hỏi trên, bạn sẽ hiểu bản thân mình cũng như có cái nhìn rõ ràng hơn về vấn đề để đưa ra những quyết định phù hợp.

 

MVN


© Copyright 2010-2019 Công ty TNHH Manta Việt Nam.Zozo